Sociocratie: van ijdele hoop naar moedig samenwerken

Herken je dat?

Dat overleg waarin ogenschijnlijk onverenigbare standpunten elkaar blijven kruisen.
Je voelt de spanning.
Je hoort opnieuw argumenten die al vaker voorbijkwamen.
Er staan belangen op het spel.

Waarom blijven mensen zichzelf herhalen?
Omdat ze hopen op verandering – dat anderen veranderen.
Omdat ze geloven in de kracht van herhaling:

als ik maar blijf zeggen wat ik zie of denk, dan overtuig ik de ander uiteindelijk wel.

Vaak weten mensen in zo’n situatie heel goed dat ze afhankelijk zijn van anderen.
Dus hoor je eisen:

De directie moet gewoon A doen.
De zorgverzekeraar B.
De regio-organisatie C.
De overheid D.

Regelmatig gaat het over een ‘ander’ die niet aan tafel zit. Iemand die niet direct bevraagd kan worden op mogelijkheden of beperkingen.

Die strategie blijkt meestal ijdele hoop. De gewenste verandering blijft uit.

In een zorgstelsel dat onder druk staat, gaat ‘de ander’ niet vanzelf doen wat jij nodig hebt.

Hoe oefen jij invloed uit?

Blijven herhalen vergroot zelden je invloed.
Wat invloed wél vergroot, is het vermogen om — samen — helder te maken:

• wat ieder waarneemt
• wat dat betekent
• wat nodig is
• en wat we concreet van elkaar verwachten

Hoe zou het voor je zijn als jouw invloed weer voelbaar wordt in jullie samenwerking?

 

Dat kan. Maak kennis met sociocratie.

Een rijk gedachtegoed, oorspronkelijk uitgewerkt door Gerard Endenburg, dat houvast geeft in samenwerken. Enkele principes maken het verschil tussen ijdele hoop op verandering en moedig samenwerken op basis van gelijkwaardigheid en wederkerigheid:

1. Consent regeert

De groep hoeft het niet volledig eens te zijn.
Iedereen moet kunnen leven met het besluit.

Dat betekent: ieder lid is bereid en in staat het besluit uit te voeren.
Niemand heeft een overwegend bezwaar.

Consent vergroot eigenaarschap én tempo in de samenwerking. Zie dit blogje voor meer toelichting.

2. Besluiten nemen in een kring met helder mandaat

Besluiten neem je in een kring.
Een kring is een groep mensen die binnen een duidelijke opdracht bijdraagt aan een grotere opgave.
In de kringvergadering bepalen de leden — volgens sociocratische principes — het beleid dat daarbij hoort. Zo ontstaan helderheid en eigenaarschap: hier gaan wij over — en hier niet. Op de agenda staan uitsluitend onderwerpen die binnen de uitvoerings- of beslisruimte van de kring vallen.

Dat geeft rust: iedereen weet waar hij, zij of hen aan zet is — en waar niet.
Het voorkomt ook teleurstelling: er wordt niet eindeloos gesproken over wensen buiten de invloedssfeer van de groep. Bespreking en besluitvorming kunnen gericht worden voorbereid.

3. Open verkiezingen om rollen en verantwoordelijkheden goed te vervullen

Rollen, bijvoorbeeld het voorzitterschap van een overleg, worden actief toebedeeld aan leden van de kring. De kring definieert zorgvuldig de rol: wat is de bedoeling, welke verantwoordelijkheid hoort erbij, wat vraagt dit van iemand? Vervolgens spreekt ieder lid zijn of haar voorkeur uit — mét argumenten.

Op basis daarvan wordt een kandidaat voorgesteld. Met consent besluit de kring of deze persoon de rol op zich neemt.

Zo ontstaat niet alleen duidelijkheid, maar ook draagvlak, vertrouwen en commitment. Iedereen is gehoord — en de gekozen persoon weet dat het mandaat gedragen wordt.

Drie eenvoudige principes, die je relatief snel kan leren toepassen in jouw omgeving.
Die al het verschil kunnen maken tussen ijdele hoop en moedig samenwerken.

Sociocratie kan een passend antwoord zijn op veel uitdagingen in de zorg- en welzijnssector.
Juist daar is zelden iemand alleenheerser.
Juist daar ben je afhankelijk van elkaar om goede zorg mogelijk te maken.

Voel jij je verbonden met de zorg- en welzijnssector en wil je meer leren over sociocratie?

Kijk dan eens naar de training gespreksleider sociocratie voor zorgprofessionals.

Geaccrediteerd voor artsen (10 ABAN punten), verpleegkundig specialisten (aangevraagd) en verpleegkundigen (aangevraagd). Ook POH’s GGZ en apothekers kunnen de training meetellen voor hun herregistratie.

Door zelf gesprekken sociocratisch te leiden, gaan de principes leven.
Met die ervaring op zak kun je een volgende stap zetten: het implementeren van het sociocratisch gedachtegoed in jouw organisatie of netwerk.

Denk bijvoorbeeld aan het vierde principe: de dubbele koppeling tussen beleidsbepalende kringen: denk aan een directieteam, een managementteam, een medisch of verpleegkundig stafbestuur).
Kringen zijn met elkaar verbonden via twee mensen die in beide kringen deelnemen. Zo ontstaat een levende verbinding tussen beleid en uitvoering — tussen richting en praktijk.
Dat bevordert inzicht in elkaars verantwoordelijkheden en voorkomt dat besluiten anderen raken zonder dat zij invloed hebben gehad.
Eilandjes verliezen hun macht.

Het invoeren van een sociocratische kringstructuur leer je niet in een tweedaagse training. Het vraagt oefening, begeleiding en systemisch inzicht.
Wil je daarin verder? Dan kun je bijvoorbeeld terecht bij Agnes Goldenbeld.

Dit is geen snelle interventie, maar een fundamentele keuze voor hoe je samenwerkt.
Voor invloed die past bij gegeven of genomen rollen en verantwoordelijkheden.
Voor besluiten die gedragen zijn — juist als het schuurt.

Zo bouwen we, stap voor stap, aan een zorg- en welzijnssector waarin gelijkwaardigheid niet alleen een waarde is, maar een werkprincipe.
Waarin we het gesprek blijven voeren — ook als het spannend wordt.
Met steeds betere samenwerking en daardoor goede zorg.